Đái tháo đường không chỉ là tình trạng đường huyết tăng cao mà còn là một bệnh lý chuyển hóa mạn tính có thể ảnh hưởng đến tim mạch, thận, mắt và hệ thần kinh. Đáng lo ngại, bệnh có thể diễn tiến âm thầm trong nhiều năm mà người mắc không nhận ra. Hiểu đúng về bệnh, nhận diện các yếu tố nguy cơ và chủ động tầm soát là những bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng: "Cùng Vanity hành động vì ngày Thế Giới phòng chống Đái Tháo Đường".
Đái tháo đường - Thách thức sức khỏe toàn cầu ngày càng đáng quan tâm
Theo International Diabetes Federation (IDF) - Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế, ấn bản Diabetes Atlas lần thứ 11 công bố năm 2025, thế giới có khoảng 589 triệu người trưởng thành từ 20 đến 79 tuổi đang sống chung với bệnh đái tháo đường trong năm 2024, tương đương cứ 9 người trưởng thành thì có 1 người mắc bệnh. Đáng chú ý, khoảng 42,8% người mắc đái tháo đường chưa được chẩn đoán, tương đương 252 triệu người. Điều này đồng nghĩa với việc hàng trăm triệu người có thể đang sống chung với tình trạng tăng đường huyết mà chưa biết mình mắc bệnh.
IDF dự báo đến năm 2050, số người trưởng thành mắc đái tháo đường có thể tăng lên 853 triệu người, tương đương cứ 8 người trưởng thành thì có 1 người mắc bệnh. Tại Việt Nam, bức tranh cũng đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm. Theo dữ liệu IDF, năm 2024 ước tính có khoảng 2,5 triệu người trưởng thành từ 20 đến 79 tuổi mắc đái tháo đường. Trong đó, 37,8% chưa được chẩn đoán, tương đương khoảng 945.000 người. Những con số này cho thấy việc phát hiện sớm và kiểm soát bệnh không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà còn cần sự chủ động từ mỗi cá nhân.
Đái tháo đường là gì?
Đái tháo đường là bệnh lý rối loạn chuyển hóa mạn tính, đặc trưng bởi tình trạng glucose (đường) trong máu tăng cao kéo dài. Để hiểu rõ cơ chế bệnh, cần biết rằng glucose là nguồn năng lượng quan trọng của cơ thể. Sau khi thức ăn được tiêu hóa, glucose đi vào máu và cần insulin, một hormone do tuyến tụy sản xuất, để hỗ trợ vận chuyển vào tế bào, tạo năng lượng cho các hoạt động sống. Khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc tế bào giảm đáp ứng với insuline (đề kháng insulin), quá trình điều hoà và sử dụng glucose bị rối loạn, dẫn đến glucose tích tụ trong máu.
BSCKII. Nội Tiết Nguyễn Lam Thi thăm khám và điều trị bệnh nhân đái tháo đường tại phòng khám Vanity.
Bệnh đái tháo đường thường được chia thành ba nhóm chính:
Đái tháo đường tuýp 1: Xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công và phá huỷ các tế bào beta của tuyến tuỵ, dẫn đến thiếu hụt insulin nghiệm trọng). Người mắc đái tháo đường tuýp 1 cần được điều trị bằng insulin để duy trì sự sống.
Đái tháo đường tuýp 2: Đây là dạng phổ biến nhất, thường liên quan đến tình trạng đề kháng insulin và sự suy giảm dần khả năng sản xuất insulin của tuyến tụy.
Bệnh có mối liên hệ với nhiều yếu tố như tuổi tác, di truyền, thừa cân, béo phì, tích tụ mỡ nội tạng, ít vận động và các rối loạn chuyển hóa.
Đái tháo đường thai kỳ: Là tình trạng tăng đường huyết được phát hiện trong thai kỳ, thường xuất hiện khi cơ thể không đáp ứng đủ nhu cầu insulin tăng lên trong giai đoạn mang thai. Phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ có nguy cơ cao hơn mắc đái tháo đường tuýp 2 trong tương lai và cần được theo dõi sức khỏe sau sinh.
Dấu hiệu cảnh báo đái tháo đường không nên bỏ qua
Một trong những đặc điểm đáng lo ngại của đái tháo đường tuýp 2 là bệnh có thể tiến triển âm thầm. Ở giai đoạn đầu, nhiều người không có biểu hiện rõ ràng hoặc dễ nhầm lẫn với tình trạng mệt mỏi thông thường. Tuy nhiên, khi đường huyết tăng cao, cơ thể có thể xuất hiện một số dấu hiệu:
- Khát nước thường xuyên: Cảm giác khô miệng, uống nhiều nước nhưng vẫn khát.
- Tiểu tiện nhiều lần: Đặc biệt là tiểu đêm, do cơ thể tăng đào thải glucose qua nước tiểu.
- Nhanh đói, ăn nhiều: Cơ thể không sử dụng glucose hiệu quả để tạo năng lượng.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân: Cân nặng giảm dù chế độ ăn uống không thay đổi đáng kể.
- Mệt mỏi kéo dài: Cơ thể thiếu năng lượng do quá trình sử dụng glucose bị rối loạn.
- Nhìn mờ: Đường huyết thay đổi có thể ảnh hưởng đến khả năng điều tiết của mắt.
- Vết thương lâu lành: Tăng đường huyết kéo dài có thể ảnh hưởng đến tuần hoàn và khả năng phục hồi của mô.
Ngoài ra, tình trạng gai đen biểu hiện bằng những vùng da sẫm màu, dày và có bề mặt như nhung, thường xuất hiện ở cổ, nách hoặc bẹn có thể liên quan đến đề kháng insulin. Đây không phải dấu hiệu đủ để kết luận một người mắc đái tháo đường, nhưng là lý do nên được bác sĩ đánh giá thêm về sức khỏe chuyển hóa.
Không phải ai mắc đái tháo đường cũng có triệu chứng. Vì vậy, không nên đợi đến khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường mới kiểm tra đường huyết.
Những ai có nguy cơ mắc đái tháo đường tuýp 2?
Đái tháo đường tuýp 2 có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi. Tuy nhiên, một số nhóm đối tượng cần đặc biệt chú ý đến nguy cơ chuyển hóa:
- Người thừa cân, béo phì, đặc biệt là béo bụng hoặc có lượng mỡ nội tạng cao.
- Người có cha mẹ, anh chị em ruột mắc đái tháo đường.
- Người ít vận động, thường xuyên ngồi lâu.
- Người bị tăng huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu.
- Người có tiền sử tiền đái tháo đường.
- Phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).
- Phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ.
- Người có tiền sử bệnh tim mạch hoặc các tình trạng liên quan đến đề kháng insulin.
Trong các yếu tố nguy cơ trên, thừa cân và béo phì là vấn đề cần được quan tâm đặc biệt. Khi lượng mỡ tích tụ trong cơ thể tăng cao, đặc biệt là mỡ nội tạng, các mô có thể giảm khả năng đáp ứng với insulin. Tình trạng này được gọi là đề kháng insulin. Để bù đắp, tuyến tụy phải tăng sản xuất insulin nhằm duy trì đường huyết. Khi cơ chế bù trừ không còn đáp ứng đủ nhu cầu của cơ thể, đường huyết có thể tăng dần và tiến triển thành đái tháo đường tuýp 2.
(Ở người Châu Á, nguy cơ rối loạn chuyển hoá và đái tháo đường type 2 có thể xuất hiện ngay cả khi BMI chưa đạt ngưỡng thừa cân hoặc béo phì theo tiêu chuẩn quốc tế. Do đó, cần kết hợp đánh giá BMI, vòng eo, tình trạng tích tụ mỡ bụng và các yếu tố nguy cơ chuyển hoá để nhận diện nguy cơ chính xác hơn).
------------------------
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM VANITY™
Nội Tiết | Nội Tổng Hợp | Thẩm Mỹ | Thẩm Mỹ Da
• TP.HCM: 51A Ba Tháng Hai, Phường Vườn Lài
• Cần Thơ: MG1-08 Vincom Xuân Khánh, Phường Ninh Kiều
Hotline: 093 485 2939 - 091 532 5151
