Đái tháo đường (tiểu đường) là một bệnh lý chuyển hóa mạn tính, xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không thể sử dụng insulin hiệu quả, khiến lượng đường trong máu tăng cao. Đáng chú ý, bệnh có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài với những dấu hiệu dễ bị bỏ qua, trong khi các biến chứng lại có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến tim mạch, thận, mắt và hệ thần kinh. Vậy làm thế nào để nhận diện nguy cơ, tầm soát và chủ động phòng ngừa đái tháo đường? Hãy cùng Vanity tìm hiểu những thông tin cần thiết trong bài viết dưới đây.
Tìm hiểu bệnh đái tháo đường, các dấu hiệu cảnh báo, biến chứng, phương pháp tầm soát và 6 cách phòng ngừa đái tháo đường tuýp 2 để chủ động bảo vệ sức khỏe cùng Vanity.
Đái tháo đường có thể gây ra những biến chứng gì?
Đường huyết tăng cao kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu và nhiều cơ quan trong cơ thể. Nếu không được phát hiện và kiểm soát phù hợp, đái tháo đường có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng:
- Biến chứng tim mạch: Người mắc đái tháo đường có nguy cơ cao gặp các vấn đề về tim và mạch máu, bao gồm bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và bệnh động mạch ngoại biên.
- Biến chứng thận: Đường huyết tăng kéo dài có thể làm tổn thương các mạch máu nhỏ tại thận, khiến chức năng lọc máu suy giảm. Trong trường hợp nghiêm trọng, bệnh có thể tiến triển thành suy thận mạn.
- Biến chứng mắt: Bệnh võng mạc đái tháo đường xảy ra khi các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng võng mạc bị tổn thương. Người bệnh có thể suy giảm thị lực và thậm chí mất thị lực nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
- Biến chứng thần kinh: Tổn thương thần kinh có thể gây tê bì, châm chích, đau hoặc mất cảm giác ở bàn tay và bàn chân. Điều này khiến người bệnh khó nhận biết những vết thương nhỏ.
- Biến chứng bàn chân: Khi tổn thương thần kinh kết hợp với tuần hoàn máu kém, các vết loét hoặc nhiễm trùng ở bàn chân có thể khó lành và dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng.
Điều đáng lưu ý là nhiều biến chứng có thể được phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển thông qua việc kiểm soát đường huyết, điều trị các yếu tố nguy cơ đi kèm và theo dõi sức khỏe định kỳ.
Cặp đôi màn ảnh: nghệ sĩ Hoàng Mập và diễn viên Tuyền Mập với kết quả điều trị đái tháo đường tích cực tại phòng khám Vanity
Chủ động tầm soát: Làm thế nào để phát hiện đái tháo đường?
Xét nghiệm máu là phương pháp quan trọng giúp đánh giá tình trạng đường huyết và phát hiện đái tháo đường. Một số xét nghiệm thường được bác sĩ chỉ định gồm:
- Đường huyết lúc đói (FPG): Đo nồng độ glucose trong máu sau khi người bệnh nhịn ăn ít nhất 8 giờ. Đây là xét nghiệm thường được sử dụng để kiểm tra đường huyết và đánh giá nguy cơ mắc bệnh.
- HbA1c: Xét nghiệm phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2 đến 3 tháng gần đây. Ưu điểm của HbA1c là không yêu cầu người bệnh phải nhịn ăn trước khi xét nghiệm.
- Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống (OGTT): Người bệnh được đo đường huyết trước và sau khi uống dung dịch chứa glucose theo quy trình chuyên môn. Xét nghiệm giúp đánh giá khả năng xử lý glucose của cơ thể.
Theo tiêu chuẩn chẩn đoán của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) năm 2026, ở người trưởng thành không mang thai, các ngưỡng xét nghiệm gợi ý đái tháo đường gồm:
- HbA1c từ 6,5% trở lên.
- Đường huyết lúc đói từ 7,0 mmol/L trở lên.
- Đường huyết sau 2 giờ thực hiện nghiệm pháp dung nạp 75g glucose từ 11,1 mmol/L trở lên.
- Đường huyết bất kỳ từ 11,1 mmol/L trở lên khi đi kèm các triệu chứng tăng đường huyết điển hình hoặc tình trạng tăng đường huyết cấp tính.
Trong trường hợp không có biểu hiện tăng đường huyết rõ ràng, kết quả bất thường thường cần được xác nhận bằng xét nghiệm phù hợp theo hướng dẫn chuyên môn. Các ngưỡng trên là tiêu chuẩn tham khảo theo ADA, không thay thế việc bác sĩ đánh giá và chẩn đoán trực tiếp.
Ca sĩ Lương Bích Hữu chia sẻ rằng gia đình có gen đái tháo đường nên bản thân cũng chủ động điều trị vì bản thân đã vào giai đoạn tiền đái tháo đường.
Những ai nên chủ động kiểm tra?
Người thừa cân, béo phì, có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, PCOS hoặc từng mắc đái tháo đường thai kỳ nên trao đổi với bác sĩ về việc tầm soát sớm.
Đặc biệt, người đã được xác định tiền đái tháo đường cần theo dõi định kỳ để đánh giá nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường tuýp 2.
Diễn viên Trúc Anh điều trị thừa cân, béo phì tại Vanity khi ở giai đoạn tiền đái tháo đường.
Làm gì để chủ động phòng ngừa đái tháo đường tuýp 2?
Không phải tất cả các dạng đái tháo đường đều có thể phòng ngừa. Tuy nhiên, đối với đái tháo đường tuýp 2, việc thay đổi lối sống có thể giúp giảm nguy cơ hoặc trì hoãn thời điểm khởi phát bệnh. Mỗi người có thể bắt đầu bằng những hành động đơn giản:
- Kiểm soát cân nặng và mỡ nội tạng: Duy trì cân nặng phù hợp với thể trạng, chú ý kiểm soát mỡ bụng và tránh tăng cân kéo dài. Với người thừa cân, béo phì, nên xây dựng mục tiêu điều trị phù hợp cùng bác sĩ thay vì áp dụng các phương pháp giảm cân cấp tốc.
- Xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng: Ưu tiên rau xanh, thực phẩm giàu chất xơ, ngũ cốc nguyên hạt, nguồn đạm phù hợp và chất béo lành mạnh. Hạn chế nước uống có đường, thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung và các món ăn giàu chất béo bão hòa.
- Duy trì vận động thể lực: Hướng đến ít nhất 150 phút vận động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, tùy theo thể trạng và khả năng vận động. Đi bộ nhanh, đạp xe, bơi lội hoặc tập luyện phù hợp đều có thể góp phần cải thiện sức khỏe chuyển hóa.
- Hạn chế ngồi lâu: Đối với người làm việc văn phòng, nên chủ động đứng dậy, đi lại và vận động nhẹ sau những khoảng thời gian ngồi liên tục.
- Không hút thuốc lá: Tránh thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá để giảm thêm những nguy cơ ảnh hưởng đến tim mạch và sức khỏe chuyển hóa.
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ: Theo dõi đường huyết, huyết áp, mỡ máu và các chỉ số liên quan theo hướng dẫn của bác sĩ. Việc phát hiện sớm những bất thường giúp mỗi người có cơ hội can thiệp kịp thời. Đối với người đã được chẩn đoán đái tháo đường, việc duy trì lối sống lành mạnh cần kết hợp với phác đồ điều trị, sử dụng thuốc và tái khám theo chỉ định. Không tự ý ngừng hoặc thay đổi thuốc khi chưa có ý kiến của bác sĩ.
NSX Lê Tuấn Anh điều trị thừa cân, béo phì tại Vanity với kết quả cải thiện 42kg.
Hiểu đúng để hành động sớm - Bảo vệ sức khỏe từ hôm nay
Đái tháo đường là bệnh lý mạn tính cần được quan tâm và kiểm soát lâu dài. Tuy nhiên, nguy cơ biến chứng có thể được giảm thiểu nếu bệnh được phát hiện sớm, điều trị phù hợp và theo dõi thường xuyên. Chủ động kiểm tra sức khỏe không chỉ dành cho những người đã có triệu chứng mà còn cần thiết đối với những người có yếu tố nguy cơ. Tại Vanity, chăm sóc sức khỏe được định hướng trên nền tảng y khoa, trong đó việc đánh giá các yếu tố chuyển hóa, tình trạng thừa cân, béo phì và sức khỏe tổng thể là những nội dung cần được quan tâm trong quá trình tư vấn phù hợp cho từng người.
Đừng chờ đến khi cơ thể xuất hiện những dấu hiệu bất thường mới bắt đầu quan tâm đến sức khỏe. Hãy hiểu đúng, kiểm tra đúng và hành động sớm ngay hôm nay.
Thông tin trong bài viết nhằm mục đích giáo dục sức khỏe, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị trực tiếp bởi bác sĩ. Các chỉ số xét nghiệm cần được đánh giá trong bối cảnh lâm sàng cụ thể.
------------------------
HỆ THỐNG PHÒNG KHÁM VANITY™
Nội Tiết | Nội Tổng Hợp | Thẩm Mỹ | Thẩm Mỹ Da
• TP.HCM: 51A Ba Tháng Hai, Phường Vườn Lài
• Cần Thơ: MG1-08 Vincom Xuân Khánh, Phường Ninh Kiều
Hotline: 093 485 2939 - 091 532 5151
Tài liệu tham khảo:
- International Diabetes Federation (2025). IDF Diabetes Atlas, 11th Edition.
- World Health Organization (WHO). Diabetes Fact Sheet.
- American Diabetes Association (2026). Standards of Care in Diabetes Diagnosis and Classification of Diabetes.
